Zašto može u Vlasenici a ne može u drugim Opštinama?

Prateći priče o sličnim postrojenjima u Evropi i kod nas, došli smo do mnogo zanimljivih podataka. Potragu smo proširili i na Poljsku, jer su u zvaničnim dokumentima postrojenja u ovoj zemlji predstavljena kao pozitivni primjeri. 

Opštinsko vijeće Bosanskog Petrovca prekinulo je 2020. godine aktivnosti firme iz Lukavca vezano za stavljanje u rad postrojenja za termički tretman otpada. Prekinulo, mada je prvobitno ovaj projekat bio prihvaćen u Opštinskoj upravi ali građani su prepoznali sve prijetnje koje ovakvi objekti nose sa sobom a on se trebao nalaziti na udaljenosti 4km od centra. Poređenja radi, sličan objekat je planiran u Vlasenici na mjestu nekadašnje fabrike ,,Finali” koja se nalazi na magistralnom putu i na samo nekoliko metara od tržnog centra i stambenih objekata! Dalje, ista firma koja je pokušala otvoriti spalionicu u Bosanskom Petrovcu, vrlo brzo nalazi novu lokaciju, selo Mrtvica kod Lopara. Dočekani lijepo u Opštini ali ne i kod stanovnika. Stanovnicima Mrtvice, u protestima su se  pridružile komšije iz okolnih sela i postrojenje, na sreću, nikada nije počelo sa radom. 

Iz Centra za životnu sredinu iz Banja Luke o ovom slučaju su pisali : Projekti spalionica otpada se od strane investitora predstavljaju kao ekološka, instant rješenja za problem otpada. Istina je sasvim drugačija. Čak i savremene spalionice otpada ispuštaju u vidu dima ili pepela izrazito toksične supstance, a u Bosni i Hercegovini ne postoji institucija koja bi mjerila njihove nivoe u vazduhu, vodi ili tlu. Osim toga, spaljivanjem otpada se trajno gube sirovine i udaljavamo se od neophodne cirkularne ekonomije. Tako i tzv. Zelena agenda za Zapadni Balkan (Green Agenda for the Western Balkans) naglašava neophodnost efikasnijeg selektivnog prikupljanja otpada i recikliranja, kako bi se izbjeglo da otpad odlazi na deponije ili u spalionice. 

Iz Centra su još tada upozoravali na Planove za izgradnju spalionica u BiH :  

U toku prethodne i tekuće godine pokrenute su tri inicijative za postrojenja termički tretman otpada u Bosni i Hercegovini (Zvornik, Bosanski Petrovac i Vlasenica). Šablon pri izboru lokacija u sva tri projekta jeste manja sredina i blizina  naselja.  Nakon što su stanovnici i gradske vlasti Zvornika i Bosanskog Petrovca se javno usprotivili uspostavljanju i stavljanju u rad spalionica otpada u njihovim opštinama, a nadležna ministarstva odbila da izdaju ekološke dozvole za ove projekte, nadamo se da će i lokalna zajednica u Vlasenici prepoznati opasnost od planiranog projekta za hemijsko-termički tretman otpadne plastike i suprotstaviti se njegovoj izgradnji. Vrijeme je da se zaustave štetni projekti koji narušavaju prirodu i zdravlje ljudi, radi interesa malog broja investitora.

Sličnog stava su i građani poljskog grada Vroclava koji su se ujedinili sa profesorima Univerziteta u Vroclavu u borbi protiv postrojenja za termičku obradu otpada. Njihovo je poznato saopštenje ,,Stav četrdeset profesora” kojim su uspjeli da dokažu štetne efekte spalionica. Na njihovoj web stranici stoji niz stavki i argumenata protiv. Neki od njih su :

U Direktivi EU 2020/852, Evropska unija jasno navodi da postrojenja za spaljivanje otpada nanose ozbiljnu štetu okolišu i ne uklapaju se u cirkularnu ekonomiju. U Direktivi EU 2018/850, postrojenja za spaljivanje direktno su klasifikovana kao rješenje čak i gore od deponije.

Spalionice su najgori mogući i najskuplji način upravljanja otpadom. Umjesto spaljivanja, problem treba rješavati na njegovom izvoru – smanjenje količine generiranog otpada (kroz sistem povrata depozita, ROP), poboljšanje sortiranja i recikliranja.

Postrojenja za biokompostiranje, a ne spalionice. Radikalno povećanje nivoa reciklaže može se postići izgradnjom instalacija za upravljanje kuhinjskim i zelenim biootpadom, koji čine 30-40% ukupnog komunalnog otpada. U suprotnom ćemo se suočiti sa kaznama za nesprovođenje Direktive EU 2018/851.

Kao rezultat spaljivanja otpada, preko cca. tona CO2 i preko 540 tona štetnih zagađivača, uključujući izuzetno toksične dioksine. Opseg udara dimnjaka od 80 metara protezao bi se mnogo kilometara, uključujući Vroclav, opštine Dlugolenka i Visnja Mala, do Trzebnice i planiranog lječilišta…

Mnogo je argumenata protiv a malo za prihvatanje ovakvih riješenja otpada. U slučaju Vlasenice, situacija je dodatna gora zbog činjenice da se kod nas tretirao i odlagao uvezeni otpad. 

AKO GRAĐANI BOSANSKOG PETROVCA, LOPARA I ZVORNIKA NISU RIZIKOVALI SVOJE ZDRAVLJE I SVOJU ZEMLJU ZBOG PROFITA POJEDINACA, NE ŽELIMO NI MI.  MOLIMO SVOJE SUGRAĐANE DA IZAĐU IZ ZONE KOMFORA!  TIČE SE SVIH NAS!  

 VLASENICA JE NAŠA, PRIPADA JEDNAKO SVIMA I NIJE PRIVATNO VLASNIŠTVO. 

Izvor : 

https://czzs.org/pobjeda-gradjana-i-ekoloskih-aktivista-odbijena-dozvola-za-spalionicu-otpada-u-bosanskom-petrovcu/

https://czzs.org/gradjani-i-strucna-javnost-zaustavili-projekat-spalionice-opasnog-otpada-u-zvorniku/. 

https://www.stopspalarni.pl/